Algemene Rekenkamer: passend onderwijs is nog niet transparant

Gepubliceerd op: 30 mei 2017

De Algemene Rekenkamer (ARK) heeft een ook voor de (leden van de) samenwerkingsverbanden passend onderwijs belangwekkend rapport gepubliceerd.
In het onderzoek staat de vraag centraal waaraan de bijna 28 miljard besteed wordt die in Nederland wordt uitgegeven aan onderwijs. Het overgrote deel van dit geld wordt als lumpsum ter beschikking gesteld. Onderwijsinstellingen mogen het geld naar eigen inzicht aan onderwijs besteden en zij verantwoorden zich daarover jaarlijks op hoofdlijnen aan het ministerie. Waaraan zij hun financiële middelen precies besteden en welke prestaties en effecten zij ermee bereiken, is niet uit de jaarrekeningen van de schoolbesturen op te maken. Dit geldt ook voor extra onderwijsinvesteringen waartoe het parlement besluit, want ook die worden meestal aan de lumpsum toegevoegd. De bewindspersonen van OCW schreven in mei 2016 aan de Tweede Kamer, dat het binnen de lumpsumsystematiek desondanks mogelijk is, meer inzicht te krijgen in wat met de onderwijsinvesteringen wordt bereikt. De ARK heeft in dit onderzoek de proef op de som genomen voor één specifieke onderwijsinvestering, namelijk de investering in ‘passend onderwijs’: extra ondersteuning voor leerlingen die daar bij het volgen van onderwijs behoefte aan hebben. Passend onderwijs vond de ARK een geschikt onderwerp, niet alleen omdat het inhoudelijk belangrijk beleid is en omdat er veel geld aan wordt uitgegeven, maar ook omdat een van de redenen om passend onderwijs in te voeren was, dat er behoefte bestond aan meer inzicht in de doelmatige besteding van de gelden voor leerlingenondersteuning. 
Uit het onderzoek van de ARK komt naar voren dat uit de verantwoordingsstukken van samenwerkingsverbanden passend onderwijs en schoolbesturen weinig informatie valt te halen over de besteding van de ondersteuningsmiddelen. Bovendien zijn er indicaties dat de wel beschikbare informatie van onvoldoende kwaliteit is. Ook de verwachting dat er door meer horizontale verantwoording meer transparantie zou komen is volgens de ARK nog niet uitgekomen. Ook is er gebrekkig zicht op hoeveel leerlingen extra ondersteuning nodig hebben en krijgen. Het zogenoemde ‘zorgvinkje’ – de registratie in het Basisregister Onderwijs (BRON) van ontwikkelingsperspectieven voor leerlingen die extra ondersteuning krijgen – biedt dit inzicht onvoldoende en is onbetrouwbaar.  Ook constateert de ARK dat door gebrekkig inzicht ongewenste ontwikkelingen mogelijk niet aan het licht komen.
De ARK doet het ministerie van OCW vier aanbevelingen om de verantwoording over passend onderwijs te versterken.

  1. De samenwerkingsverbanden zouden inzichtelijk moeten maken waar het geld aan is besteed en tot welke resultaten voor de leerlingen dit heeft geleid. Deze informatie moet voor alle partijen (leerlingen, ouders, leraren, schoolbesturen) openbaar zijn: dat versterkt de checks and balances. Standaardisatie en uniformering zouden daarbij bijdragen aan het inzichtelijk maken waar op effectieve en doelmatige wijze resultaten worden behaald.
  2. De jaarverslagen en verantwoordingsstukken van de samenwerkingsverbanden zouden informatiever, eenduidiger en dus vergelijkbaarder moeten worden. Dat kan door de regels voor de jaarverslaggeving aan te passen en samenwerkingsverbanden te vragen zich specifiek te verantwoorden over onderwerpen die voor passend onder­wijs belangrijk zijn en die inzicht geven in de doelbereiking van dat beleid, en die onderwerpen in de regels voor de jaarverslaggeving te benoemen.
  3. De ARK beveelt ook aan te verduidelijken in welke gevallen een ontwikkelingsperspectief moet worden opgesteld.
  4. Verder zouden schoolbesturen verplicht moeten worden zich in hun jaar­verslag te verantwoorden over hoe zij de gelden besteden die het samenwerkingsver­band aan hen doorbetaalt, en zou de instellingsaccountant dit punt in zijn controle moeten meenemen. 

Het rapport van de ARK is een belangrijk agendapunt op de bijeenkomst bedrijfsvoering voor samenwerkingsverbanden op 8 juni.

lees meer

geen tags